Ćwiczenia z antyfaszyzmu
47
(4/2019)
Ćwiczenia z antyfaszyzmu

Szkice krytyczne

Redakcja Wakatu

Ćwiczenia z antyfaszyzmu

Kiedy Michel Foucault we wstępie do angielskiego przekładu „Anty-Edypa” określił go mianem „Wstępu do Niefaszystowskiego Życia”, chwytliwym hasłem nie tylko reklamował tę cokolwiek wymagającą pracę wśród amerykańskich czytelników, lecz przede wszystkim upominał się o inne myślenie faszyzmu, obejmującego również skalę mikro naszego codziennego życia. Nie jest to bowiem faszyzm podręczników do historii, redukowany do konkretnych […]

Szkice krytyczne

Piotr Sadzik

Inwencje, innowacje, faszyzm

Marzymy o tym, by na nowo wymyślić inwencję, wychodząc poza zaprogramowane matryce[1]   W liście z 14 sierpnia 1934 roku wyraźnie rozdrażniony Gershom Scholem oznajmiał Walterowi Benjaminowi: „nie możesz liczyć na to, że Twoje wielokrotne namowy, bym posługiwał się radiem […], spotkają się u mnie z jakimś oddźwiękiem. Nie używam tego instrumentu ani w celach […]

Szkice krytyczne

Olga Tyszkiewicz

Przemocowe fantazje: faszyzm i manosfera

W kontekście odradzających się prawicowych ekstremizmów faszyzm staje się niepokojąco aktualny. Co zaś wspólnego mają ze sobą faszyzm i manosfera (internetowy, alt-prawicowy ruch polityczny)? Przede wszystkim upolitycznioną mizoginię. Te dwa ruchy są podobne do siebie na płaszczyźnie dyskursywnej. Chodzi konkretnie o to, jak traktują kobiety, jakie narracje wytwarzają o kobiecej seksualności, a w końcu jaką […]

Szkice krytyczne

Filip Brzeźniak

Co robi faszysta, gdy zagraża mu otwarte morze?

Mężczyźni, którzy nienawidzą kobiet Jestem przekonany, że nie da się dzisiaj rzeczowo mówić o faszyzmie, nie wspominając przy tym o studiach Klausa Theweleita. Polskojęzyczna czytelniczka z jego badaniami, wynikami i teoriami mogła zapoznać się dzięki dwóm pozycjom: Męskim fantazjom, Theweleitowskiemu opus magnum, stanowiącemu rekonstrukcję psychosomatycznej struktury mężczyzn-żołnierzy, oraz dzięki Śmiechowi morderców, w którym autor zajął […]

Praktyki postartystyczne

Zbigniew Libera

Polska gościnność

Fotografia ta nosi tytuł Polska gościnność i pozostawia widza bez pomocy jakiegoś słownego wyjaśnienia tego, z czym się on konfrontuje. Zdaje się, że zbyt mocno zawierzyliśmy wyjaśniającej mocy słów. Nie radzimy sobie z tym, co widzimy czy nawet odczuwamy bez werbalnego wsparcia, które przecież tak często prowadzi na tak zwane manowce. Perswazja i propaganda nie […]

Szkice krytyczne

Patryk Reczulski

Nowe media i alt-right – próba zbadania obecności alternatywnej prawicy na platformie Youtube

Na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych Francis Fukuyama ogłosił, że mamy do czynienia z końcem historii. Nastąpiło to według niego w wyniku upadku komunizmu i dominacji neoliberalnego porządku w gospodarce oraz demokracji liberalnej w polityce. Jednakże współczesne zmiany w narracji politycznej, jak również związane z nimi wydarzenia (np. dojście do władzy Donalda Trumpa, Brexit, protesty […]

Szkice krytyczne

Joanna Bednarek

Strach i ciekawość. Czego H.P. Lovecraft może nas nauczyć o życiu w antropocenie?

Współczesne odrodzenie faszyzmu uznaje się za powiązane w dużej mierze z upowszechnieniem się traumatycznej – i dlatego wypieranej – wiedzy o globalnym ociepleniu. Ponieważ konfrontuje ona ludzi z koniecznością natychmiastowej zmiany sposobu życia, poczuciem winy i perspektywą katastrofy na skalę światową, wielu z nich woli, zamiast mierzyć się z nią, szukać iluzorycznego bezpieczeństwa w wizjach […]

Prozy i inne formy

Ada Żurawska

Morderstwo

Dziewczyna, która stanie się mną, wie, że zapamięta ten wieczór na zawsze. Stoi nad łóżkiem, wsłuchując się w jego oddech. Godzinę temu on był królem. Wiedział, że ma w domu same kurwy, mimo że najmłodsza z nich ma 6 lat, figurę dziecka wojny i blond grzywkę zasłaniającą siniaki po wczorajszym wbijaniu do jej główki wiedzy […]

Praktyki postartystyczne

Duet performerski Magdalena Mellin/ Monika Wińczyk

Tu Kuna do Ministra Sprawiedliwości

KUNA DO MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI wedle zasad BHP witamy się bez podawania rąk. słowa przemijają szybciej niż ciało które je artykułuje. usta spękane sączy się krew jak miód na popiele. oddychające różowe mięso umalowane czerwone otwarte usta. gdzieś tam będzie kiedyś ogród w którym wszyscy my jako jedno dziecko ponownie spać będziemy w naszej Ewie. a […]

Wiersze

Monika Rak

Wiersze

Brodata Anarchistka Brodata Anarchistka z bombonierką w ręce widzi plakat Komuny Warszawa UTOPIA JEST BEZLUDNĄ WYSPĄ (duże czarne litery na białym tle) pozwala się z nim nie zgodzić i przegryza pierwszą bombę zębem z amalgamatową plombą wybucha gejzerem ziemia Matka wymiata z siebie butelki pet śmierdzące szmaty kości poległych kiedyś za coś śmieci ze zgniecionych […]

Dyskusje

Roger Griffin, Przemysław Witkowski

Od „narodowego odrodzenia” do „światowej wojny”. Z prof. Rogerem Griffinem rozmawia Przemysław Witkowski

Przemysław Witkowski: Czym jest dziś faszyzm? Prawica nazywa tak lewicę, socjaliści konserwatystów, incele feministki – czy my aby nie nadużywamy tego terminu? Roger Griffin: Zdecydowanie. Mówi się „mój szef to straszny faszysta” czy „nie bądź takim faszystą” wobec wszystkich, którzy wykazują jakieś despotyczne czy autorytarne tendencje, nawet w życiu prywatnym. Termin ten zupełnie się zdewaluował. […]

Szkice krytyczne

Tomasz Jativa

Co robi faszysta, kiedy pamięta o Powstaniu Warszawskim?

1 sierpnia 2019 roku ulicami Warszawy przeszedł VIII Marsz Powstania Warszawskiego. Za organizację wydarzenia odpowiadało Stowarzyszenie Marsz Niepodległości, znane z urządzania nacjonalistycznych pochodów poświęconych celebracji 11 listopada. W trakcie marszu wznoszono hasła o charakterze antykomunistycznym, skrajnie narodowym, militarystycznym, pojawił się również transparent zrównujący hitleryzm, stalinizm oraz ruch politycznej reprezentacji osób LGBT. W mieście, które za […]

Praktyki postartystyczne

Joanna Łańcucka

Różowi faszyści

Szkice krytyczne

Paulina Małochleb

Słoiki po faszystach. Polskie non-fiction patrzy na Niemców

Przestaliśmy pisać „niemiec”, ale z większości polskich komentarzy w mediach społecznościowych i na forach wynika, że dalej uważamy Niemców za faszystów. Jaka jest dzisiaj polska pamięć o Niemcach? Co wiemy o wydarzeniach, które miały miejsce pod koniec wojny i po niej, gdy upadł ledwo wprowadzony nazistowski porządek? Czy wyobrażamy sobie ciągle Moczarskiego rozmawiającego ze Stroopem […]

Wiersze

Teodor Ajder

Wiersze

Komujisty Kiedyś były to tylko us ta. Dziś “muje” w języku rumuńskim to Często używana wobec polityków uj ma. Mujsta to osoba praktykująca oralny seks. W internetowym słowniku podkreślane jest, że chodzi zarówno o minetkę (tylko mężczyźni) jak i o lodzik (tylko kobiety). Znacie pewnie też ten włoski gest – pięć zaciśniętych palców w górę […]

Szkice krytyczne

Marta Taperek

Szukając Szukalskiego

Tego, co był w stanie wyobrazić sobie Stanisław Szukalski, nie da się wyłącznie opowiedzieć. Nie da się tego też tylko oglądać i rozbierać wzrokiem na czynniki pierwsze, badać każdy detal. Kiedy zaczynam myśleć o Szukalskim, zawsze widzę jedną z jego prac, której konstrukcja zamyka w sobie, jak ampułka z zagęszczonym ekstraktem, program i motywacje uprawianej […]

Recenzje

Sebastian Słowiński

Nieortodoksyjna recenzja ortodoksyjnej książki

Mówisz o brudzie współczesności, przed którą jednostka musi się bronić. Używasz języka pełnego reaktywnej, zabobonnej agresji i przemocy. Choć folgujesz sobie bardziej podczas wywiadów, to jednak i Żuawi są pełni podobnego języka. Kiedy piszesz o czystości i rasowości jako „wyborności i pierwszorzędności dzieła” (Tyszka-Drozdowski, Żuawi nicości, Warszawa 2019, s. 16), która tak bardzo Ci imponuje, […]

Wiersze

Rafał Majka

Wiersze

komunizm ktoś powie, że jestem miłosierny, lubię pokruszyć swoje szczęście i leżąc na nasyconym, sennym brzuchu, patrzeć, jak energicznie napełniają nim swoje żołądki. ktoś wyzwie mnie od głupich lewaków, lubię oddychać powietrzem, którym wiem, że z zadowoleniem oddycha twój sekskumpel z Tarchomina, Jerzy z krakowskiej Nowej Huty, twój romantyczny flow z Gdyni. tak, jeśli chodzi […]

Wiersze

Kamil Błoch

Wiersze

Nie czas żałować róż, gdy płoną lasy… Historia Joanny Dark to nie jest film o księżniczce na koniu, to opowieść o tym, jak szesnastu jurnych 18-latków gwałci kobietę, co płonie na stosie i żaden z nich tego nie zauważa, i płoną razem z nią, a potem płoną wieże Notre Dame, a potem płonie cała nasza […]

Szkice krytyczne

Jakub Gorecki

O świetlikach językiem motyli. Antyfaszystowskie strategie reprezentacji Georges’a Didi-Hubermana

Od obrazu faszyzmu do obrazu dialektycznego Podstawowym problemem związanym z próbą wyczytania z myśli Georges’a Didi-Hubermana strategii o charakterze antyfaszystowskim – co stanowi cel poniższego artykułu – jest to, że dzieła francuskiego filozofa pisane są na pograniczu dyskursów historii sztuki i filozofii politycznej. Sam autor nie podejmuje prób zdefiniowania faszyzmu, a tym bardziej antyfaszyzmu, lecz […]

Szkice krytyczne

Monika Gromala

Coś, co pozostaje. Celan, Derrida i język, który nie jest własnością

Twój kraj mówi, emigruje wszędzie, podobnie jak język Jacques Derrida, Szibbolet dla Paula Celana[1] Twórczość Paula Celana można traktować jako radykalne wydarzenie językowe w tym sensie, że wykształciła ona idiosynkratyczną dialektykę̨ milczenia i konstruowania mowy po Zagładzie z leksykalnych i semantycznych resztek. Innymi słowy, Celan, starając się przywrócić język „uśmiercony” Zagładą, wytworzył swój własny, niepowtarzalny […]

Wiersze

Jakub Pszoniak

Jugosławia. niewidzialne dzieci

miejsce: tu czas: początek miejsce: kraj którego jeszcze czas: zawsze ten sam miejsce: kraj którego już nazwisko: brak w ojczystym języku imię: ja imię matki: strach imię ojca: front imię matki: most imię ojca: Chorwacja imię matki: krzyk imię ojca: Serbia imię matki: ból imię ojca: Bośnia imię matki: gruz imię ojca: Słowenia imię matki: […]

Prozy i inne formy

Łukasz Kaźmierczak / Łucja Kuttig

Fistaszki

zdrowe pokłady nienawiści noszą wraz z letnim upałem   co leczy kefir w letnie upały? bieda Zaproszenie brzmi uczciwie i przyjemnie. Łamana angielszczyzna jednak zaraża swoim podburzonym stylem i na mój widelec pada oskarżenie o spauperyzowanie. Jedząc ryż owinięty w liść winogrona, mam wymieniać samoloty, samochody, samodzielny przemysł w rodzimym kraju. Nędza. Taka, że nawet Afryka się […]

Szkice krytyczne

Zbigniew Jazienicki

Kilowaty faszyzmu, ampery ironii (Czarne słońce Jakuba Żulczyka)

Nowa powieść Jakuba Żulczyka wydawać się może kandydaturą doskonałą, by na łamach bieżącego numeru „Wakatu” poświęcić jej obszerniejsze omówienie (co robimy zresztą w dwugłosie[1]). Kandydaturą doskonałą przede wszystkim z tego powodu, że począwszy od samego tytułu – nawiązującego nie tyle do głośnej monografii Julii Kristevej[2], ile do zdobiącego podłogę Himmlerowskiego pałacu Schwarze Sonne – Żulczyk […]

Recenzje

Nina Jaszewska

Czarne słońce — zwierciadło wierzeń i przyzwyczajeń

Mówią na mnie Gruz. Jestem niewypałem, co go twoje dzieci znalazły i wybuchły w pizdu, bąbelki kochane śliczne. Drutem kolczastym, na który trafia dłoń w ciemności. Butelką z kwasem rozbitą na twoim głupim ryju. Nigdy nie zamykam oczu. Słyszę wszystko. Zawsze i wszędzie cię znajdę. Powiedziałbym ci, żebyś uważał, ale po co masz uważać, skoro […]

Praktyki postartystyczne

Aleksy Wójtowicz, Adam Kozicki, Albert Styka, Zofia Pisarska

CIĘŻKIE SZYCIE – ubrania protestujące

Tradycja mody lewicowej jest problematycznym tematem – przede wszystkim, samo słowo „moda” nijak nie chce współgrać z pojęciem lewicy. Antykapitalistyczna ze swojej natury, nastawiona przeciwko konsumpcji – lewica nie rezonuje z modą, tym jednym z najbardziej rozpasanych przemysłów świata: globalnym trucicielem i synekdochą sweatshopów tzw. Trzeciego Świata, gdzie za przysłowiową miskę ryżu powstaje wielki świat […]

Wiersze

Julian Rosiński

Wiersze

w wyrwie pomiędzy budynkiem 1 a 2 nie wywiązał się żaden konflikt, żaden konflikt nie miał również wpływu na wyniknięcie owej wyrwy. tłumaczyłem to psu, aż uwierzył, że mówię właśnie do niego. pies zna to miejsce z wieczornych spacerów, właśnie tam zakopał ostatnio kość innego psa. tłumaczyłem mu to długo, aż uwierzył.   rozpalamy ognisko […]

Szkice krytyczne

Stefan Paweł Załęski

Między państwem policyjnym a państwem opiekuńczym

Z pozoru wydawałoby się, że konserwatywny narodowo-katolicki rząd rozbudował instytucje państwa policyjnego w niespotykany do tej pory w Polsce sposób. To złudzenie drobnomieszczaństwa, które raptem poczuło bezwzględny sposób działania instytucji państwa na własnej skórze. Do tej pory bowiem ofiarami systemu represji nie byli przedstawiciele klasy średniej, a w zdecydowanej większości klas niższych. I wtedy wszystko […]

Prozy i inne formy

Dawid Kornaga

Miś

Zaginął miś. Taki zwyczajny miś. Jasnoniebieski, obrandowany na metce wiodącą marką kosmetyczną. Lea dostała go dwa miesiące temu w ramach tak zwanego darmowego giftu w drogerii. Może za swoje słodkie spojrzenie blond dziewczęcia, a może w ramach akcji promocyjnej, w której kasjerzy zobligowani byli do wytypowania najbardziej rokujących klientów oraz ich w miarę rozumiejących już […]

Szkice krytyczne

Kazimierz Bolesław Malinowski

Mentalny fetyszyzm antyfaszyzmu

Ilekroć masz do czynienia z histeryczną kampanią reklamową opartą na zmasowanych życzeniach i obietnicach wszystkiego najlepszego, nachalną promocją gwarantowanego szczęścia od jutra a najpóźniej pojutrza, wiedz, że ktoś postanowił cię zszamać, otagował jako target, którego zadaniem ma być wzięcie innych targetów na muszkę i szczerbinkę, element budowy przekrętowej piramidki, kolejnego wariantu schematu Ponziego. Na szczycie […]

Recenzje

Emilia Konwerska

Złap się mocno za ucho i uściśnij

W ostatniej książce Mikołaja Łozińskiego, autora Książki i Reisefieber, przyszłość nigdy nie wygląda tak, jak bohaterowie ją sobie wyobrażają, ale wcale nie to jest w tej powieści najbardziej poruszające. Nie jesteśmy w stanie przewidzieć teraźniejszości, mówi Łoziński, bo obok tego, co akurat się wydarza, tego, w czym bierzemy udział, biegnie cienka nitka alternatywnej rzeczywistości, niewidzialnej, […]

Recenzje

Zuzanna Sala

Pętla

Na giełdach nadprodukcji pikują akcje przetrwania to tom-album koncepcyjny, skomponowany tak, jak płyty tworzące spójny set. Znamy albumy muzyczne, w których pojedyncze utwory nie są oddzielone ciszą, lecz pozorują ciągłość, przechodzą w siebie attacca. Podobnie u Kopyta: bez zerkania na spis treści trudno w pierwszym odruchu stwierdzić z całą pewnością, gdzie poszczególne wiersze się kończą, […]

Prozy i inne formy

Mateusz Górniak

Szwadrony przezroczystości

O, ciamajda ciamajda, a w dodatku kuternoga. I ten jego kolega szczepu skarpetek, dwóch różnych i noszonych po dwa dni z przerwą na jeden dzień, czyli: noszonych cztery razy. Dawno nie było go w pralni. Dziewczyna z podkrążonymi oczami powiedziała mi kiedyś, że fajne z nich gostki, tylko czasem się zwieszają albo mamrotają coś niezrozumiałego […]

Recenzje

Paulina Chorzewska

Riddikulus

Książkowy debiut Patryka Kosendy to żaden debiut. Robodramy w zieleniakach nie są pierwszym zapisem na czystej karcie bibliograficznej autora (wszakże „wiersz jest brudem”, oj tak). Spora grupa czytelniczek poezji w Polsce zna już nazwisko laureata Połowu 2017 i redaktora „Stonera Polskiego”. Spora część zna i lubi (tak obstawiam, patrząc na kapitał lajków, jaki Kosenda kumuluje […]

Wakat – kolektyw pracownic i pracowników słowa. Robimy pismo społeczno-literackie w tekstach i w życiu – na rzecz rewolucji ekofeministycznej i zmiany stosunków produkcji. Jesteśmy żywym numerem wykręconym obecnej władzy. Pozostajemy z Wami w sieci!